A edição do Regiment de la cosa pública (1499): uma recuperação do passado da cidade de Valência

Autores/as

  • Luciano José Vianna Professor adjunto da Universidade de Pernambuco (UPE)/Campus Petrolina.

DOI:

https://doi.org/10.5216/o.v18i1.47380

Palabras clave:

Francesc Eiximenis, Regiment de la cosa pública, Reino de Valência

Resumen

A composição de tratados relacionados ao governo foi um fenômeno constante durante o Medievo, principalmente a partir do século XII, em um contexto de ressurgimento das cidades medievais como centro de cultura e poder. Neste artigo analisamos o Regiment de la cosa pública, de Francesc Eiximenis (1330-1409), contido na edição 10 do Arxiu de la Corona d’Aragó (ACA), o qual apresenta um tratado sobre o modo de governar, elaborado originalmente em 1383 e recuperado posteriormente através da impressão em 1499 na cidade de Valência. Nossa proposta é compreender este objeto como pertencente a um determinado contexto histórico e como produto do comportamento político do seu momento de impressão. O que buscamos neste artigo é o que denominamos significado histórico, ou seja, o motivo pelo qual este objeto historiográfico foi composto em determinado contexto.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Biografía del autor/a

Luciano José Vianna, Professor adjunto da Universidade de Pernambuco (UPE)/Campus Petrolina.

Professor adjunto da Universidade de Pernambuco (UPE)/Campus Petrolina. Doutor em Cultures en contacte a la Mediterrània pela Universitat Autònoma de Barcelona (UAB). Membro do Institut d'Estudis Medievals (UAB-IEM). Coordenador do Spatio Serti - Grupo de Estudos em Medievalística (UPE/Campus Petrolina)

Citas

Fontes

Catàleg dels manuscrits de les obres de Francesc Eiximenis OFM, conservats en biblioteques publiques. Vol. 1. A cura de J. de Puig, J. Perarnau, G. Avenzoa, L. Soriano, C. Clausell, P. Gispert-Saüch, D. Guixeras, E. Izquierdo, S. Martí, X. Renedo i R. Rojas. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans/Facultat de Teologia de Catalunya, 2012.

Col·lecció documental del regnat de Ferran II i la ciutat de València (1479-1516). Volum II. Edició i estudi a cura de Ernest Belenguer Cebriá. Barcelona: Fundació Noguera, 2011, p. 634-641 (documento 280).

Col·lecció documental del regnat de Ferran II i la ciutat de València (1479-1516). Volum II..., op. cit., p. 645-646 (documento 283).

Col·lecció documental del regnat de Ferran II i la ciutat de València (1479-1516). Volum II..., op. cit., p. 648-652 (documento 285).

Diccionari Català-Valencià-Balear (DCVB) dcvb.iecat.net.

Francesc Eiximenis i la casa reial. Diplomatari 1373-1409. Edició Jaume Riera i Sans. Girona: Institut de Llengua i Cultura Catalanes/Universitat de Girona, 2010, p. 22 (documento 31).

Ioannis Saresberiensis episcopi carnotensis. Policratici sive De nugis curialum et vestigiis philosophorum. libri VIII. A cura di C. C. J. Webb. London: Oxonii, 1909.

Poder de Carlos V a los gobernadores (Malinas, 22 de septiembre de 1520). Corpus documental de Carlos V. Edición crítica dirigida, prologada y anotada por Manuel Fernández Álvarez. Vol. I (1516-1539). Salamanca: Gráficas Europa, 1975, p. 83 (documento XVII).

Regiment de la cosa pública, ed. 10, Arxiu de la Corona d’Aragó.

Bibliografia

ANTELO IGLESIAS, Antonio. La ciudad ideal según fray Francesc Eiximenis y Rodrigo Sánchez de Arévalo. En la España Medieval, 6, p. 19-50, 1985.

ASSMANN, Jan. Collective Memory and Cultural Identity. New German Critique 65 (1995), pp. 125-133.

BARUQUE, Julio Valdeón. Los Trastáramas. El triunfo de una dinastía bastarda. Madrid: Ediciones Temas de Hoy, 2001.

BELENGUER, Ernest. El Imperio hispánico (1479-1665). Barcelona: Océano Grupo Editorial, 1995.

BELENGUER, Ernest. Fernando el Católico y la ciudad de Valencia. València: Publicacions Universitat de València, 2012.

BELENGUER, Ernest. La Corona de Aragón en la monarquía hispánica. Del apogeo del siglo XV a la crisis del XVII. Barcelona: Ediciones Península, 2001.

BRINES, Lluís. Introducció. In: Francesc Eiximenis. Regiment de la cosa pública. Introducció: Lluís Brines. Versió i notes: Josep Palomero. Alzira: Bromera, 2009, p. 7-50.

BRINES I GARCIA, Lluís. La filosofia social i política de Francesc Eiximenis. Sevilla: Novaedició, 2004.

BORDONE, Renato e SERGI, Giuseppe. Dieci secoli di medioevo. Torino: Biblioteca Einaudi, 2009.

BROWN, Michelle P. The Triumph of the Codex: The Manuscript Book before 1100. In: A Companion of the History of the Book. Edited by Simon Eliot and Jonathan Rose. London: Blackwell Publishing Ltd., 2007, p. 179-193.

FERNÁNDEZ DE LARREA, Jon Andoni. Guerra y sociedad en Europa Occidental durante la Baja Edad Media (Siglos XIII-XV). In: La Guerra en la Historia. Décimas jornadas de estudios históricos. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca, 1999, p. 45-94.

FRANCO JÚNIOR, Hilário. A Idade Média. Nascimento do Ocidente. São Paulo: Brasiliense, 2001.

GARCÍA CÁRCEL, Ricardo. Las Germanías de Valencia. Barcelona: Península, 1975.

GEARY, Patrick. Memória. In: LE GOFF, Jacques e SCHMITT, Jean-Claude (eds.). Dicionário Temático do Ocidente Medieval. Vol. II. São Paulo: EDUSC, 2002, p. 167-181.

GUINOT I RODRÍGUEZ, Enric. La societat valenciana en temps de Francesc Eiximenis (1383-1408). In: RIERA I MELIS, Antoni. Francesc Eiximenis (c. 1330-1409): el context d’un gran pensador català medieval. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans, 2015, p. 168-185.

GUIXERAS OLIVET, David. Edició crítica i estudi del “Regiment de la cosa pública” de Francesc Eiximenis. 2012. Tese de Doutorado. Universitat de Girona, 2012.

HILLGARTH, J. N. La hegemonía castellana. 1410-1474. Los reinos hispánicos 2. Ediciones Grijalbo S. A, 1983.

LE GOFF, Jacques; TRUONG, Nicolas. Uma história do corpo na Idade Média. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira, 2006.

MANCINELLI, Chiara. Francesc Eiximenis y su programa pedagógico. Revista Forma, Vol. 3, p. 101-110, 2011.

MARTÍ, Sadurní. Eiximenis i la prosa doctrinal del segle XIV. In: Història de la Literatura Catalana. Literatura Medieval (II). Segles XIV-XV. Direcció: Lola Badia. Barcelona: Enciclopèdia Catalana/Editorial Barcino, 2014, p. 13-104.

MONFRIN, Jacques. La bibliothèque de Francesc Eiximenis (1409). In: Studia Bibliographica. Girona: Col·legi Universitari de Girona/Diputació de Girona, 1991, p. 282-286.

PINOL, Jean-Luc. Historia de la Europa Urbana. II. La ciudad medieval. València: Publicacions de la Universitat de València, 2010.

SANTAMARÍA, Álvaro. El Consell General de Valencia en el trânsito a la modernidad. València: Generalitat Valenciana, 2000.

SARASA, Esteban. La Corona de Aragón en la baja Edad Media: de la plenitud mediterránea a las crisis acumulativas, mutaciones y reconstrucciones. In: IRADIEL, Paulino; MORETA, Salustiano; SARASA, Esteban. Historia Medieval de la España Cristiana. Madrid: Ediciones Cátedra, 1989.

SEVILLANO COLOM, Francisco. Las empresas nacionales de los Reyes Católicos y la aportación de la ciudad de Valencia. Hispania, 57, p. 512-623, 1954.

SEVILLANO COLOM, Francisco. Préstamos de la ciudad de Valencia a los reyes Alfonso V y Juan II (1426-1472). In: Alfonso el Magnánimo y el Reino de Valencia. València: Diputació de València. Ajuntament d’Ajuntaments, 1997, p. 69-108.

SEVILLANO COLOM, Francisco. Préstamos de Valencia a los reyes Alfonso V y Juan II (1426-1472). Institución Alfonso el Magnánimo. València, 1951, p. 86-131.

WITTLIN, Curt. L’edició del 1499 del Regiment de la cosa pública. Les revisions i ampliacions al text, a l’endreça i al comiat escrits per Francesc Eiximenis el 1380. Boletín de la Sociedad Castellonense de Cultura, 69, Quad. IV, Oct-Des, p. 441-459, 1993.

Publicado

2018-05-09

Cómo citar

VIANNA, Luciano José. A edição do Regiment de la cosa pública (1499): uma recuperação do passado da cidade de Valência. OPSIS, Goiânia, v. 18, n. 1, p. 154–172, 2018. DOI: 10.5216/o.v18i1.47380. Disponível em: https://periodicos.ufcat.edu.br/index.php/Opsis/article/view/47380. Acesso em: 6 jun. 2026.

Número

Sección

Dossiê: Os Usos da Memória: Representações do Passado nas Fontes Medievais